Doğu Akdeniz’de artan askeri hareketlilik, bölgedeki jeopolitik dengeleri yeniden gündeme taşıdı. Türkiye’nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne F-16 savaş uçakları konuşlandırması ve Fransa’nın nükleer uçak gemisi Charles de Gaulle’ü bölgeye göndermesi dikkat çekici gelişmeler arasında yer aldı.
Bu gelişmelerin askeri ve siyasi etkilerini değerlendiren Türk siyasi analist Emre Diner, Azerbaycan merkezli analiz platformu News.Az’a önemli değerlendirmelerde bulundu.
“F-16 Konuşlandırması Rum Yönetimine Açık Bir Mesaj”
Diner’e göre Türkiye’nin F-16 savaş uçaklarını KKTC’ye konuşlandırması yalnızca askeri bir adım değil, aynı zamanda güçlü bir siyasi mesaj niteliği taşıyor.
Türkiye’nin bu hamlesinin, adanın tamamı üzerinde egemenlik iddiasında bulunan Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ne yönelik önemli bir mesaj içerdiğini belirten Diner, son dönemde Yunanistan ve bazı Avrupa ülkelerinin bölgeye askeri varlık göndermesinin Ankara’nın güvenlik değerlendirmelerini etkilediğini ifade etti.
Diner, Türkiye’nin hem jeopolitik etkisini güçlendirmeye çalıştığını hem de Kıbrıs Türklerinin güvenliğini koruma sorumluluğuyla hareket ettiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Türkiye bu adımla hem Atina’ya hem de Rum yönetimine şu mesajı veriyor: Doğu Akdeniz’de güvenlik Türkiye olmadan var olamaz.”
Fransa’nın Charles de Gaulle Hamlesi Ne Anlama Geliyor?
Fransa’nın Orta Doğu’ya gönderdiği nükleer uçak gemisi Charles de Gaulle’ün de bölgesel stratejinin parçası olduğunu belirten Diner, Paris’in özellikle İran kaynaklı krizler karşısında Batı ittifakının askeri dengesini güçlendirmeyi amaçladığını söyledi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un talimatıyla gerçekleştirilen bu hamlenin, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riskleri ve enerji akışının korunması açısından da önemli bir caydırıcılık mesajı taşıdığı ifade ediliyor.
Diner’e göre Fransa, Avrupa’nın bölgesel güvenlikteki rolünü güçlendirmeye ve özellikle deniz güvenliği alanında etkisini artırmaya çalışıyor.
Doğu Akdeniz Yeni Bir Gerilim Merkezi Olabilir mi?
ABD, İsrail ve İran arasında artan gerilimin yalnızca Orta Doğu’yu değil, Doğu Akdeniz’i de etkilediğini belirten Diner, birçok ülkenin bölgeye savaş gemileri ve savunma unsurları konuşlandırdığını söyledi.
Ancak Diner’e göre Türkiye ile Fransa arasında doğrudan askeri çatışma ihtimali oldukça düşük.
Bunun en önemli nedenlerinden biri her iki ülkenin de NATO üyesi olması.
Diner, buna rağmen Doğu Akdeniz’in yeni bir jeopolitik rekabet alanı haline gelme ihtimalinin tamamen ortadan kalkmadığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Bu gelişmeler yeni bir savaşın başlangıcı olarak görülmemeli. Ancak Doğu Akdeniz’de kontrollü bir güç gösterisinin yaşandığı açık.”
Türkiye’nin F-16 Hamlesi NATO Kararı mı?
Uzman analiste göre Türkiye’nin KKTC’ye F-16 konuşlandırması NATO’nun doğrudan yönlendirdiği bir adım değil.
Diner, bu kararın büyük ölçüde Türkiye’nin ulusal güvenlik ve caydırıcılık stratejisinin parçası olduğunu belirtti.
“Kıbrıs meselesi NATO’nun operasyonel çerçevesi içinde yer almıyor. Bu nedenle Türkiye’nin attığı adım büyük ölçüde kendi jeopolitik hesapları ve güvenlik öncelikleriyle bağlantılıdır.”
Ankara’nın Önündeki Olası Senaryolar
Diner’e göre Orta Doğu’da artan askeri gerilim Türkiye’yi çok katmanlı bir güvenlik stratejisi izlemeye yöneltti.
Türkiye’nin üç temel stratejik yaklaşımı öne çıkıyor:
-
Caydırıcılık
-
Diplomasi
-
Kriz yönetimi
Ankara’nın özellikle İran’daki olası istikrarsızlık senaryolarını yakından takip ettiğini belirten Diner, böyle bir gelişmenin bölge genelinde büyük etkiler yaratabileceğini söyledi.
Yaklaşık 90 milyon nüfusa sahip İran’da yaşanabilecek ciddi bir siyasi kırılmanın Irak’tan Türkiye’ye kadar geniş bir coğrafyada yeni güvenlik sorunlarına yol açabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye Göç ve Güvenlik Risklerine Hazırlanıyor
Uzman analiste göre Türkiye’nin özellikle dikkat ettiği risklerden biri de İran kaynaklı olası bir göç dalgası.
2011’de başlayan Suriye iç savaşının önemli bir deneyim oluşturduğunu belirten Diner, Türkiye’nin bu nedenle sınır güvenliğini güçlendirdiğini ve teknolojik gözetim kapasitesini artırdığını ifade etti.
Türkiye’nin aynı zamanda diplomatik girişimlerini sürdürdüğünü belirten Diner, Ankara’nın çatışmanın tarafı olmaktan kaçınarak arabulucu rolünü öne çıkarmaya çalıştığını söyledi.
Türkiye’nin önceliğinin ateşkes ve diplomasi olduğunu vurgulayan Diner, Ankara’nın temel hedefinin bölgesel istikrarı korurken ekonomik ve enerji risklerini de azaltmak olduğunu sözlerine ekledi.
